Казанда һәлак булган сугышчылар һәйкәл-гыйбадәтханәсен саклау эшләрен 2025 елда тәмамлау планлаштырыла

Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау комитеты рәисе Иван Гущин массакүләм мәгълүмат чаралары өчен матбугат туры барышында хәбәр иткәнчә, федераль әһәмияттәге «Һәлак булган сугышчыларга һәйкәл» мәдәни мирас объектында  ремонт-реставрация эшләрен 2025 елның августында тәмамларга планлаштыралар. Быел биредә аварияләргә каршы чаралар кабат башланды. Эшләрнең 1 этабын гамәлгә ашыруга федераль һәм республика бюджетларыннан барлыгы 300 млн сум акча бүлеп бирелгән. Проект Татарстан Республикасы Рәисе Рөстәм Миңнеханов ярдәме белән гамәлгә ашырыла. Объектта эш Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау комитеты, ТР ГИСУ, Казан епархиясе контролендә алып барыла. Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау комитеты барлык реставрация эшләрен координацияли, мәдәни мирасны саклауның барлык нормалары һәм стандартларының үтәлешен һәм һәйкәлне гидроизоляцияләү, ярларны ныгыту, эчке җиһазларны торгызу кебек катлаулы аварияләргә каршы эшләр башкаруны тикшереп тора. Иван Гущин сүзләренә караганда, бүгенге көнгә эшләр тулысынча башкарылган, шпунт койма ярдәмендә Яр буе линиясен ныгыту буенча чаралар гамәлгә ашырылган. Яңгыр канализациясен урнаштыру, диварларны инъекция ярдәмендә ныгыту буенча эшләр 90% ка үтәлгән. Баскычларны торгызу эшләре алып барыла, әлеге чаралар 60% ка үтәлгән. Гыйбадәтханәнең беренче катында гидроизоляция урнаштыру эшләре тулы күләмдә тәмамланган, гидроизоляция үткәрелгән, шулай ук гыйбадәтханәнең цоколь өлешендә гидроизоляцияне көчәйтү һәм урнаштыру эшләре дәвам итә. 2025 ел башында түбә торгызуга, алтын белән тәре ясауга һәм урнаштыруга керешү планлаштырыла. Комитет рәисе сүзләренчә, гыйбадәтханә фасадын беренчел күренешенә кайтарырга карар кылганнар. Ак таш фасадлар реставрацияләнәчәк, тәрәзә һәм ишек рәткә китерәләчәк. Хәзерге вакытта гамәлдәге рәсем бизәлешен саклап калу һәм югалган рәсем бизәлешен торгызу буенча проект карарлары әзерләнә һәм килештерелә. Храм-һәйкәл янындагы территорияне төзекләндерү Казансу елгасының үсеш стратегиясе кысаларында башкарыла. Әлеге җирлек бу территориядә планлаштырылган 12 паркның берсе – Манзарга тоташа. Масштаблы реставрациядән соң һәйкәл Казанда яшәүчеләрне һәм туристларны тагын да күбрәк җәлеп итәр дип көтелә. Аларга уңайлы шартлар тудыру өчен тиешле инфраструктуралы комплекслы төзекләндерү кирәк. Монда парковка, күпер, җәяүлеләр юллары, санитария узеллары барлыкка килергә мөмкин. Гыйбадәтханә-һәйкәл янындагы территорияне төзекләндерүнең архитектур концепциясен эшләү белән «АрхДесант» бюросы шөгыльләнә. Төзекләндерү проекты кураторлары: Татарстан шәһәрләрен үстерү институты. Һәлак булган сугышчыларга һәйкәл Казансу елгасы утравында, Кремльдән 2 км төньяк-көнбатышта, табигый калкулыкта урнашкан. 1823 елда Казанны алу вакытында 1552 елда сугышта һәлак булган сугышчыларның туганнар кабере урынында архитектор Н.Ф.Алферов проекты буенча кисеп ясалган зур пирамида рәвешендә, тирә-ягында дүрт киң баскычлы һәйкәл салына. Үзенең монументаль формалары белән һәйкәл су киңлегендә рельефлы рәвештә аерылып тора һәм ерактан отышлы күренә. Бу үзәк-гөмбәзле корылма, планында квадрат, дорик порталлы егерме метрлы киселгән пирамида рәвешендә. Барлык дүрт яктан да билгеләнгән һәм чиркәүнең эчке бүлмәсенә керү юллары булып тора. Пирамиданың почмакларында кельәләр урнашкан. Һәйкәлнең үзәк өлеше астында зират урнашкан була. Аңа Көньяк яктагы таш баскычтан, гөмбәзле җир асты юлы аша эләккәннәр. Һәйкәлдәге чиркәү Зилант монастырена беркетелгән була. 19 гасыр культ-монументаль архитектура һәйкәле, классицизм стилендә төзелгән.