Менделеевск районында археологлар тимер гасырының уникаль хәзинәсен тапканнар

2026 елның 4 сентябре, җомга

Галимнәрнең төп табышы пьянобор мәдәнияте дип аталган хатын-кыз бизәнү әйберләре хәзинәсе булган. Разведка шурфында таш катламы астында саклык белән генә яшерелгән хатын-кыз костюмы комплекты табылган.

Агымдагы елның маенда ТР Мәдәни мирас объектларын саклау комитеты Татарстанда масштаблы археологик эшләр планлаштырылуы турында хәбәр иткән иде, шул исәптән Менделеевск районы территориясендә дә.

Нәтиҗәләрне озак көтәргә туры килмәде: «Татарстанның археологик мирасы: мониторингтан ачышларга» проекты кысаларында Татар Сарсазы авылыннан ерак түгел тикшеренүчеләр безнең эраның беренче гасырларындагы моңарчы билгеле булмаган җирлекне тапканнар.

Археологлар мәгълүматларына караганда, аларның төп табышы пьянобор культурасының хатын-кыз бизәнү әйберләре хәзинәсе булган (б.э.к. II гасыр – б.э. III гасырлары). Археологлар разведка шурфында таш катламы астында әзер костюм комплекты тапканнар:

- өч пластинадан торган бронза түшлек;

- күн баулары сакланган аяк киеме декоры детальләре.

Табылдык атаклы Кама буе хәзинәләре исемлеген тулыландыра һәм Түбән Каманың борынгы заманда җирле кабиләләр антик дөнья белән элемтәдә булган җанлы сәүдә юллары үзәге булуын исбатлый.

Хәзер галимнәр бу комплексның билгеләнешен ачыклау өчен 2027 елга планлаштырылган масштаблы казуларга әзерләнәләр. Бәлки, алар шундый кыйммәтле һәм әһәмиятле хатын-кыз киемен яшерүнең сәбәпләрен ачыклый алырлар.

Татар Сарсазы авылы янында ачылган ачыш республиканың археологик һәйкәлләре картасын киңәйтеп кенә калмый, ачык кәгазьләрне катгый контрольдә тоту һәм эшләрне рәсми килештерү процедурасы планлы тикшеренүләрне бөек тарихи ачышларга әверелдерергә мөмкинлек бирә.

Археолог сүзлеге

Ачык бит – бу Россиядәге рәсми рөхсәт, ул кыр археологик эшләрен: разведка, казу яки күзәтүләр үткәрергә хокук бирә.

Пьянобор археологик культурасы  – якынча б.э.к. II гасырда – б.э. II/IV гасырларында яшәгән иртә тимер гасыры мәдәнияте. Ул Пьяный Бор авылы (хәзер — Татарстанда Красный Бор) янындагы каберлекләргә карап аталган, анда 1880 елда беренче борынгы артефактлар табылган.